PRVI CRNOGORSKI FILM "Voskrsenja ne biva bez smrti", 1922.

 

Možda i nepoznat podatak za ljubitelje „sedme umetnosti“ i istorije filma: početkom aprila 1922. godine, u Italiji je završeno snimanje prvog dugometražnog igranog filma s crnogorskom tematikom – „Voskrsenja ne biva bez smrti“ („Non v’è resurrezione senza morte„). Film je završen 4. aprila, a premijeru je imao posle deset dana.

Plakat za film

Film je snimljen u produkciji „Sangro filma“ u Rimu, po scenariju Vladimira Đ. Popovića, jedan od ministara vlade Crne Gore u egzilu. Finansijsku pomoć za snimanje filma dala je italijanska kraljica Jelena Savojska, kći kralja Nikole. A bitnu pomoć okupljanju tadašnjih prvorazrednih italijanskih sineasta i razradi ideje filma dao je italijanski pesnik Gabriele D’Anuncio, koji je godinama bio aktivni učesnik raznih akcija za „crnogorsku stvar“.

Antička drama dva brata (Jakše i Pavla), koji će se, razdvojeni u detinjstvu, naći na suprotstavljenim stranama u ratu, tragična ljubav mlade Milene, i priča o đeneralu Vešoviću (koji je istorijska ličnost i jedan od vođa komitskog pokreta u Crnoj Gori), završavaju se svojevrsnom apoteozom slobodne Crne Gore.

Pošto je film za cilj imao da animira svetsko mnenje u pokušaju sprečavanja nestanaka Kraljevine Crne Gore, u pojedinim masovnim scenama učestvovali su pripadnici Crnogorske vojske u Italiji. Kako je primetio srpski istoričar filma Dejan Kosanović: „Bio je to, koliko mi je poznato, jedan od prvih pokušaja u svetu, da se u političkoj borbi angažuje i sedma umetnost“.

Elena Sangro

Karlo Gvalandri

Reditelj filma je bio Eduardo Benčivenga, veoma poznati i popularni reditelj, kome je to bio poslednji film. Ranije je kao reditelj pogrešno označavan K. Luperini. Glavne role tumače tad najpopularniji italijanski glumci Elena  Sangro (vlasnica producentske kuće), Karlo GvalandriKamilo De Rosi, Amadeo Ćafi, Lado Fortunati Enriko Skatići. U ulogama glavnih junaka u dečijoj dobi pojavili su se sin i kćerka Vladimira Popovića, Ratimir i Lidija, i sin još jednog tadašnjeg ministra crnogorske vlade u emigraciji, Pera Šoća, Momo. Oni se, tako, u neku ruku mogu smatrati prvim crnogorskim filmskim glumcima.

Ovaj nemi filmbio je dug 2.050 metara, što je blizu dva sata prikazivanja. Posle premijere u Rimu (14. aprila), film je gledala i publika u Španiji, Francuskoj, Australiji, SAD i Egiptu. Međutim, film nikada nije prikazan u Kraljevini Jugoslaviji, zbog sadržaja koji je pokazivao zasluge i borbe Crnogoraca u Prvom svetskom ratu, kao i nepravde koje su saveznici naneli Crnoj Gori i dinastiji Petrović posle rata.

Jedna od scena iz filma

Sve kopije filma su u međuvremenu izgubljene. Od porodica Vladimira Popovića i Pera Šoća, takođe crnogorskog ministra u egzilu, Jugoslovenska kinoteka iz Beograda dobila je 21 metar filmskog materijala, originalni scenario i 15 fotografija iz filma. Zahvaljujući profesoru Kosanoviću, 1995. je od Kinoteke Furlanije pribavljeno još 117 metara, a u Rimu pronađeno još oko 30 fotografija iz ovoga filma. Kombinujući sačuvane filmske kadrove i snimljene fotografije, prof. Kosanović je 1996. rekonstruisao delove filma „Voskrsenja ne biva bez smrti“ u trajanju od 30 minuta, pa je ovakva verzija filma prikazivana na raznim festivalima i na crnogorskoj nacionalnoj televiziji. Po knjizi snimanja i memoarskim zapisima u filmu, Radmila Vojvodić je napravila pozorišnu hit predstavu „Montenegrini“.

 

OVDE POGLEDAJTE REKONSTRUISANI FILM

 


Inače, prvi dugometražni igrani film crnogorske profesionalne kinematografije zvao se “Lažni car”. Tema filma bila je – lažni car Šćepan Mali, istorijski veoma interesantna, a nedovoljno poznata ličnost. Snimljen je 1955. godine u proizvodnji “Lovćen filma”. Film je režirao Velimir Stojanović, a scenario je napisao Ratko Đurović. To je istovremeno bio i prvi istorijski film snimljen u bivšoj Jugoslaviji. Uloge su tumačili: Rade Marković (Šćepan Mali), Radomir Plaović (Knez), Ljuba Tadić (Pop), Strahinja Petrović (Vladika Sava), Ljubiša Jovanović (Iguman Nikodije), Viktor Starčić (Stanko), Vaso Perišić (Kapetan), kao i Desa Živković, Senka Ćipović, Vaso Kosić, Mato Milošević, Petar Begović, Boro Begović, Branko Pleša, Karlo Bulić…

KULTURNE ZANIMLJIVOSTI:

film, bioskopi, pozorišta, muzička i likovna umetnost u Crnoj Gori


Foto: wikipedia, carlogualandri.it, kinoteka.me, crna.gora.me

 

Facebook Comments Box
PODELI:

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *